Ciekawostki dla każdego

Znaczenie imion i nazwisk w Polsce

Chociaż w wyniku przekształceń języka czy też z powodu przyjmowania określeń z języków obcych może być ciężko odnaleźć prawdziwe znaczenie naszego imienia lub nazwiska, to nie jest to niemożliwe.

99otoanny.jpg

Znaczenie imion np. Anna

Nadawanie znaczenia imionom jest zjawiskiem dotyczącym niemalże każdego kręgu kulturowego, chociaż znaczenia w poszczególnych obszarach kulturowych mogły być różne. Przykładowo Indianie mogli nadać imię określające okoliczności spłodzenia dziecka jak pod chmurką. Z kolei imiona niektórych osób z ludów afrykańskich mogą odnosić się do czasu narodzin m.in. chłopiec urodzony w niedzielę. Natomiast wśród Słowian imiona początkowo odnosiły się do przyrody, a z czasem zaczęły zawierać błogosławieństwa dla dziecka.

Przykładowo staropolski Zbygniew, czyli ten, który zbył się gniewu. Dlaczego więc tak ciężko rozszyfrować znaczenie imion występujące w Polsce? Ponieważ w większości nie są one słowiańskie. Jest to konsekwencja przyjęcia Chrześcijaństwa, a w szczególności Soboru Trydenckiego z XVI w., który nakazał stosować imiona pochodzące z kalendarza chrześcijańskiego. Dlatego obecnie większość z imion wywodzi się z języka greckiego, hebrajskiego, ale też łaciny. Tak więc, aby móc je zrozumieć należy znać te języki.

Przykładowo imię Anna oraz jego wariacja Hanna wywodzi się z hebrajskiego słowa hannāh, które oznacza łaskę. Tak więc imię Anna tłumaczy się jako „osoba pełna wdzięku, łaski". W ten sposób wywodzące się z hebrajszczyzny imię Anna stało się najpopularniejszym w Polsce i jest powszechnie uważane za godność rdzennie polską, chociaż po raz pierwszy imię odnotowane zostało dopiero w 1299 r., a większą popularność zyskało w kolnych wiekach.

Znaczenie nazwisk w Polsce

Pierwsze dodatkowe określanie, które rozumieć można jako nazwiska, pojawiły się w wyższych warstwach społecznych dopiero w XIII w. Najczęściej było to m.in. imię ojca przykładowo Jan syn Piotra, określenie pochodzenia Jan z Jędrzejowa lub konkretna cecha jak Jan Wielki. Z kolei dodatkowe określenia wśród chłopstwa pojawiły się w XVI w., a dopiero w XVII w. zaczynały stawać się dziedziczne. Natomiast wymóg posiadania nazwiska pojawił się dopiero w czasie zaborów.

Aktualnie nazwiska najczęściej wywodzą się z imion własnych, wyrazów pospolitych i nazw geograficznych, dlatego też łatwiej zrozumieć ich znaczenie. I tak najpopularniejsze w Polsce nazwisko Nowak i wszystkie jego pochodne jak Nowacki, Nowakowski wywodzą się z określenia osoby nowo przybyłej. W przypadku innego popularnego w Polsce nazwiska Lewandowska sytuacja już bardziej skomplikowana. Istnieje przynajmniej kilka teorii wyjaśniających znaczenie.

I tak nazwisko Lewandowska może odnosić się do wyrazów pospolitych, jak lawenda tak jak rozmaryn i nazwisko Rozmarynowska lub do miejsca pochodzenia. Być może osoba o nazwisku Lewandowska pochodziła z miejscowości Lewandów lub nazwisko wywodzi się ze staropolskiego określenia Lewandowski, co oznaczało włóczęgę, osobę lekko myślną. Może być też tak, że  nazwisko powstało kilka razy w różnych miejscach i z odmiennych przyczyn.


Źródła:

Skąd się wzięło Twoje nazwisko? Cz. 1 | Polimaty #68
https://www.youtube.com/watch?v=39I6N444qqk

Skąd pochodzi Twoje imię? | Polimaty #26
https://www.youtube.com/watch?v=yv4qGg9Sz6Y

Genealogiczne rodzinne archiwum Lewandowskich
http://www.mlewandowski.pl/etymologia.htm